Michiel Gerbranda 21 september 2017 door Michiel Gerbranda

Cut the Shortcut – Een nieuwe route naar succes

In de introductie van ons verhaal over ‘Cut the Shortcut’ kwam het al uitgebreid naar voren: we leven in een wereld waarin snelheid gelijk is komen te staan aan succes. Waarin we geloven dat we vooruitgang boeken zolang we onszelf steeds slimmer, sneller en efficiënter bewegen. En dat betekent dat we voortdurend op zoek zijn naar systemen en structuren die ons hierbij kunnen helpen. Die ons in staat stellen om steeds meer voor elkaar te krijgen in steeds minder tijd.

Hierdoor is voorspelbaarheid uitgegroeid tot één van de belangrijkste uitgangspunten van onze samenleving. Zolang we onszelf bewegen in omgevingen en processen die voorspelbaar zijn, kunnen we namelijk precies aangeven waar we naar onderweg zijn, en wat we moeten doen om daar te komen. En dat geeft ons het gevoel dat we zo slim en zo efficiënt mogelijk met onze kostbare tijd omgaan.

Voorspelbaarheid

Deze drang naar voorspelbaarheid zien we niet alleen terug in onschuldige dagelijkse situaties, maar ook in zaken die veel fundamenteler zijn. Zoals de wijze waarop we onszelf persoonlijk en professioneel ontwikkelen. Ook als het gaat om het realiseren van onze dromen en ambities kiezen we zoveel mogelijk voor methoden, structuren en omgevingen die voorspelbaar zijn.

Dit betekent concreet dat ons gedrag afstemmen op datgene dat we zien bij onze voorbeelden; bij de mensen en organisaties die in staat zijn geweest successen te realiseren waar wij graag bij in de buurt willen komen.

Door hun aanpak één op één over te nemen voorzien we onszelf van de voorspelbaarheid waar we naar op zoek zijn. Zo kunnen we exact aangeven waar we naar onderweg zijn, en wat we precies moeten doen om daar te komen. En hopen we successen die voorheen veel meer bloed, zweet en tranen hebben gekost daarna veel sneller, slimmer en gemakkelijker te kunnen realiseren.

Efficiënter dus.

Groeifundament

Deze groeistrategie – waarbij we het gedrag van onze voorbeelden kopiëren om zo snel mogelijk bij vergelijkbare resultaten te kunnen komen – vormt inmiddels de basis van de manier waarop we ons als maatschappij ontwikkelen. Het is het fundament van ons onderwijsstelsel, het businessmodel van onze economie en de blauwdruk van waaruit zo ongeveer elke cursus en elk managementboek is geschreven.

Het ‘enige’ probleem met deze groeistrategie is dat deze helemaal niet blijkt te werken. Althans niet op de manier die wij ervan verwachten. Het kopiëren van gedrag van anderen leidt namelijk nooit tot vergelijkbare prestaties. Hoe zorgvuldig we de keuzes van onze voorbeelden ook overnemen, in alle gevallen bereiken we slechts een fractie van het succes dat zij met die aanpak wisten te realiseren.

Andere brandstof

Dit vertelt ons dat onze drang naar voorspelbaarheid in de weg staat van onze groei en vooruitgang. En dat hoe meer we onszelf omringen met voorspelbaarheid, het steeds lastiger zal worden om tot successen te komen die in de buurt komen van onze dromen en ambities.

Een opmerkelijke conclusie. Maar wel eentje die wordt bevestigd wanneer we de proef op de som nemen, en deze aanpak vergelijken met die van onze voorbeelden: zij die wél in staat zijn gebleken om hun dromen en ambities te realiseren. Wanneer we kijken naar het pad dat zij hebben doorlopen, dan zien we namelijk een hele andere aanpak. Dan ontdekken we dat zij nooit snelheid of efficiëntie als uitgangspunt gebruiken voor hun keuzes en gedrag. En dat dat zij een aanpak hanteren die helemaal niets met voorspelbaarheid te maken heeft.

Integendeel zelfs.

Dan zien we een aanpak die juist wordt gekenmerkt door een hoge mate van onvoorspelbaarheid. Dan ontdekken we periodes met opvallend veel stroperigheid, imperfectie, tegenslagen, toevalligheden en doodlopende eindjes. Periodes die totaal niet aansluiten bij de manier waarop wij naar hedendaags succes kijken. En waarvan we ons dan ook onmogelijk kunnen voorstellen dat ze hebben bijgedragen aan het grote succes dat uiteindelijk werd gerealiseerd.

Decisive moments

Maar toch is daar iets bijzonders mee aan de hand. Want ondanks dat wij aan deze periodes geen enkele waarde toekennen, zien we dat onze voorbeelden hier juist op een unieke manier van profiteren.

Wanneer we deze periodes van ogenschijnlijke onstructuur en inefficiëntie nader bestuderen, dan blijkt dat deze zich altijd op precies dezelfde manier ontwikkelen. En wel tot een zeer opvallende doorbraak. Een moment waarop inzichten ontstaan die zo verhelderend zijn, dat ze een grote impact hebben op het proces dat daarna wordt doorlopen. Inzichten die de periode van onstructuur en inefficiëntie waaruit ze ontstaan in één klap afsluiten, en overduidelijk vorm en richting geven aan de periode die daarna volgt. Een hele praktische periode waarin heldere keuzes en overtuigende acties uiteindelijk leiden tot bijzonder succes.

Het zijn momenten die toenmalig schilder Henri Cartier Bresson ‘decisive moments’ noemde. Een doorslaggevend en allesbepalend moment dat zijn carrière in 1932 van het ene op het andere moment fundamenteel veranderde. Dat een periode van flinke worstelingen en frustraties in één klap afsloot, en tegelijk vorm en richting gaf aan een route die hem naar grote successen zou leiden. Het was het moment dat ontstond toen hij in aanraking kwam met een foto genaamd ‘Three Boys at Lake Tanganykia’, van de Hongaarse fotograaf Martin Munkácsi.

Martin Munkácsi - Three Boys at Lake Tanganyika
Martin Munkácsi - Three Boys at Lake Tanganyika

Kairos

Bresson, die tot die tijd enorm worstelde met zijn kwakkelende talent als schilder, raakte bevangen van de oneindige levensvreugde die Munkácsi had weten te vangen in de foto. Iets dat hij in nog geen honderd jaar voor elkaar zou krijgen op zijn schildersdoek.

Het zien van de foto – samen met de frustratie over zijn tegenvallende techniek als schilder – maakte zo’n diepe indruk op Bresson, dat het hem er op dat specifieke moment van overtuigde om zijn kwast voorgoed aan de wilgen te hangen, en met een eenvoudige handcamera de straat op te lopen, om uit te groeien tot één van de meest invloedrijke fotografen ter wereld.

Het zijn momenten die de Grieken in hun mythologie beschrijven als Kairos of ‘Caerus’; de personificatie van het ultieme moment. Een superieur en beslissend moment waarop alles lijkt samen te vallen. Waarop zeer bijzondere inzichten naar boven komen die zo krachtig zijn dat ze je aanzetten tot prestaties die zonder dat moment onmogelijk gerealiseerd hadden kunnen worden.

Het zijn momenten die wij allemaal kennen als: ‘inspiratie’.

Inderdaad, inspiratie. Dat rottige en abstracte begrip waar we met z’n allen een ingewikkelde relatie mee hebben opgebouwd. Dat ongrijpbare en haast mythische fenomeen dat we maar lastig kunnen rijmen met de snelle, nuchtere en praktische maatschappij waarin we ons bevinden.

Afstand

Ook jij ervaart ongetwijfeld sceptische gevoelens bij het lezen van dat woord. Zit je hier – zo dacht je – een serieus verhaal te lezen over een nieuwe route naar succes, komt ‘ie met zo’n sprookje op de proppen. En je bent niet de enige. Inspiratie heeft nou eenmaal een vaag en onberekenbaar imago. Ongeloofwaardig haast. Als een creatieve mythe die geen serieuze plek verdient in een maatschappij die is gefocust op snelheid en efficiëntie.

Dit imago heeft het begrip te danken aan één van haar meest opvallende eigenschappen; namelijk dat inspiratie altijd ontstaat zonder dat je het aan ziet komen. Inspiratie verrast je, en dat geeft je het gevoel dat je zelf geen enkele invloed hebt op de totstandkoming ervan. Het voelt als iets toevalligs. Als iets dat je niet kan controleren. En die eigenschap zorgde er eeuwen geleden voor dat de bijzonder intense en sterk motiverende energie die tijdens zo’n moment ervaren wordt – bij gebrek aan een betere verklaring – werd toegeschreven aan iets dat groter was dan wijzelf. Iets bovennatuurlijks. Een Goddelijke interactie.

Hierdoor is er een mythische mist om het begrip heen komen hangen die tot op de dag van vandaag bepaalt hoe wij naar inspiratie kijken. Als iets onvoorspelbaars en ongrijpbaars. Iets dat haaks staat op de snelheid, efficiëntie en voorspelbaarheid waar als maatschappij zo naar op zoek zijn.

Herijken

Maar is dat wel terecht?

Want het verhaal van Bresson is namelijk alles behalve een uitzondering. In alle gevallen waarin bijzonder succes wordt gerealiseerd is namelijk exact hetzelfde patroon aan te wijzen. Het patroon waarbinnen een periode van opvallend veel onvoorspelbaarheid zich ontwikkelt tot een moment van inspiratie. Een zeer doorslaggevend moment waaruit een aanpak voortkomt die leidt tot de realisatie van uitzonderlijke prestaties.

Het is een inzicht dat ons aanspoort om eens kritisch na te gaan of de manier waarop we met onze groei en vooruitgang omgaan eigenlijk wel de juiste is.

Aan de ene kant zien we namelijk dat we door onze drang naar voorspelbaarheid verzeild raken in structuren en processen waarmee we niet in staat zijn om onze dromen en ambities te realiseren. En aan de andere kant zien we dat mensen en organisatie die wél bovengemiddeld succesvol zijn, dit voor elkaar krijgen door te profiteren van de waarde die ontstaat uit periodes van onvoorspelbaarheid.

Dit lijkt erop te wijzen dat onze ideeën over de waarde en relevantie van inspiratie misschien toch niet helemaal stroken met de wijze waarop het begrip zich in werkelijkheid manifesteert. Dat inspiratie als instrument misschien helemaal niet zo onberekenbaar en onbenullig is als dat we altijd gedacht hebben. En dat het daarom niet onverstandig is om onze opvattingen over inspiratie – en de periode van onvoorspelbaarheid die daaraan vooraf gaat – eens kritisch tegen het licht te houden.

Het verklaart waarom mensen en organisatie die gevolg geven aan hun inspiratie in staat zijn om veel grotere successen te realiseren dan mensen en organisaties die aangedreven worden door andere vormen van motivatie.

Praktisch instrument

Wanneer we dat doen, dan belanden we in een zoektocht die zeer de moeite waard blijkt te zijn. Zodra we onze traditionele ideeën over inspiratie achter ons laten, en bereid zijn om met een frisse blik naar de werking ervan te kijken, dan ontdekken we een compleet nieuw perspectief van het begrip.

Dan komen er unieke eigenschappen bovendrijven die we nog niet eerder met inspiratie in verband hebben gebracht, maar die wel degelijk onlosmakelijk aan het begrip zijn verbonden. Eigenschappen die alle onvoorspelbare, ongrijpbare en mythische mist die er om het begrip heen is komen te hangen definitief wegnemen. En het begrip veranderen van een onverklaarbaar fenomeen, in een zeer concreet en praktisch instrument dat voor iedereen toegankelijk is.

Uniek mechanisme

Door met een volledig nieuwe bril naar inspiratie te kijken ontdekken we onder andere dat niet toeval, God of een bovennatuurlijke kracht verantwoordelijk is voor het ontstaan van inspiratie, maar een zeer vernuftig proces dat zich afspeelt in onze hersenen. Een uniek en zeer persoonlijk mechanisme dat ervoor zorgt dat een moment van inspiratie altijd voldoet aan twee cruciale voorwaarden: (1) het gaat over iets dat wezenlijk belangrijk voor ons is; iets dat we heel graag willen. En (2) het betreft iets dat redelijkerwijs realiseerbaar is op basis van de kennis en capaciteiten waarover wij beschikken; het is iets dat we kunnen.

Alleen wanneer een idee of inzicht aan beide voorwaarden voldoet, wordt het gepromoveerd tot inspiratie.

Deze bijzondere werking verklaart waarom inspiratie voelt zoals het voelt. We worden gewezen op een route waarmee we iets dat we heel graag willen ook daadwerkelijk kunnen gaan realiseren, op een manier die aansluit bij waar we goed in zijn. Een geloofwaardige aanpak waarmee we een droom of ambitie kunnen gaan realiseren dus. En die ontdekking maakt logischerwijs een bijzonder sterke en motiverende energie bij ons los die ervoor zorgt dat we dingen voor elkaar krijgen die zonder dat moment onmogelijk te realiseren zouden zijn.

Deze kennis stelt ons tevens in staat om te verklaren hoe het komt dat mensen en organisaties die gevolg geven aan hun inspiratie in staat zijn om veel grotere successen te realiseren dan mensen en organisaties die aangedreven worden door andere vormen van motivatie. Doordat inspiratie altijd een richting en aanpak voorstelt die is volledig is afgestemd op persoonlijke interesses en capaciteiten, volgen zij een pad dat één op één aansluit bij wat zij werkelijk willen en kunnen. Hierdoor zijn zij niet alleen in staat om met veel meer overtuiging, focus en doorzettingsvermogen keuzes te maken en activiteiten te ondernemen, maar zijn ze er ook van verzekerd een route te volgen die volledig uniek en authentiek is. Een route die afwijkt van wat we gewend zijn, en daardoor automatisch eerder opvalt.

Breder perspectief

Zodra we alle facetten achter dit bijzondere mechanisme verder ontleden, dan blijkt dat inspiratie een veel uitgebreider proces beslaat dan alleen het vluchtige en kortstondige moment waarop we het ervaren. Een proces dat juist helemaal niet toevallig, ongrijpbaar of onberekenbaar is, maar dat we volledig zelf kunnen besturen en beheersen.

Een proces dat ons in staat stelt om de unieke werking van inspiratie op te delen in vier overzichtelijke fases:

Cut the Shortcut

Wanneer we al deze nieuwe kennis over inspiratie in één beeld vangen, dan ontstaat er een model dat op meerdere manieren van grote waarde kan zijn. In de eerste plaats omdat het ons helpt onze moeizame relatie met inspiratie te verbeteren. Doordat het model het begrip op een zeer overzichtelijke wijze in kaart brengt, zorgt het ervoor dat we onze traditionele ideeën over inspiratie makkelijker los kunnen laten, en de werkelijke kracht en relevantie van het begrip leren kennen.

Ten tweede biedt het model een waardevol handvat waarmee we kunnen aantonen dat onze drang naar voorspelbaarheid en efficiëntie ons niet de resultaten oplevert waar we naar op zoek zijn. Met deze groeistrategie (uitgebeeld door de kleinere lus in het midden) zijn we namelijk gefocust op het vinden van steeds snellere en kortere routes naar succes – zogenaamde shortcuts. Maar daardoor vermijden we precies de fases die nou net doorslaggevend zijn voor het realiseren van bijzonder succes.

Nieuwe route naar succes

Als derde en laatste vertegenwoordigt het model grote waarde omdat het ons op hetzelfde moment voorziet van een waardevol alternatief. Doordat het de werking en de waarde van inspiratie opdeelt in vier overzichtelijke fases, kunnen we per fase een ideale aanpak optekenen. Door de meest recente wetenschappelijke kennis te koppelen aan alle inzichten uit de praktijk zijn we in staat om duidelijk aan te geven hoe elke fase er precies uit ziet. Wat de specifieke doelen en uitdagingen per fase zijn. Welke eigenschappen en kenmerken daar precies bij horen. Tegen welke valkuilen we onszelf moeten wapenen, en welk gedrag, welke keuzes en welke omgevingen ervoor zorgen dat we elke fase zo goed mogelijk kunnen doorlopen.

Zo ontstaat er een volledig nieuwe route naar succes. Een kant-en-klare routebeschrijving waarmee we onze doorgeslagen drang naar snelheid en efficiëntie langzaamaan in kunnen ruilen voor een vertrouwen in de kracht van onvoorspelbaarheid. En zo toegang krijgen tot de brandstof die onmisbaar is voor het realiseren van maximale impact.

Het vervolg

Benieuwd naar alle details achter het model? Wil jij graag alles weten over de tips & tricks, de do’s & dont’s en inspirerende praktijkvoorbeelden die jou kunnen helpen om de vier fases naar maximale impact zo goed mogelijk af te leggen? Neem dan snel contact met ons op! We vertellen je er graag alles over in een persoonlijk gesprek, een presentatie of een interactieve workshop bijvoorbeeld.

Liever zelf lezen? Houd dan dit blog in de gaten. Want de komende weken ga ik steeds in losse artikelen dieper in op de details van elke afzonderlijke fase.

In de tussentijd ben ik natuurlijk benieuwd naar jullie reacties. Hoe kijk jij naar inspiratie? Zie jij het al als een waardevol praktisch groei instrument, of juist als een begrip dat mijlenver van je af staat? Deel jouw ideeën in een reactie op dit bericht, of via social media met de hashtag #cutshortcut.

Vergeet trouwens ook niet onze Facebook, Twitter en Instagram kanalen te bekijken voor meer inspirerende content!

———

‘Cut the Shortcut’ vertelt de visie van merkontwerpstudio OOGT op de wijze waarop mensen en merken maximale impact kunnen realiseren. Het is het resultaat van een jarenlange zoektocht die grote vraagtekens zet bij de manier waarop we momenteel invulling geven aan onze persoonlijke en professionele ontwikkeling. Terwijl onze efficiëntie-cultuur ons leert om steeds meer te leunen op omgevingen en structuren die voorspelbaar zijn, leidt deze aanpak niet tot de groei en vooruitgang waar we naar op zoek zijn. ‘Cut the Shortcut’ probeert hier verandering in te brengen. Door onze huidige groeistrategie kritisch tegen het licht te houden, en tegelijk te voorzien in overtuigend alternatief. Een alternatieve groeistrategie die onze toenemende drang naar voorspelbaarheid doseert, en ons leert vertrouwen op de unieke kracht die verscholen ligt in onvoorspelbaarheid.